ಪವಿತ್ರ ಕುರ್‌ಆನ್‌ನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ವೈಚಾರಿಕ ಅಡಿಪಾಯಗಳು

– ಡಾ. ಅಹ್ಮದ್ ಉರೂಜ್ ಮುದಸ್ಸೀರ್

ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಯಾವ ಕೋನದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ವೈಚಾರಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ, ಆದರೆ ಅವನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ಜೀವನದ ಅರ್ಥವು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿದೆ. ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಅದರ ಬೇರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಉದ್ದೇಶರಹಿತನಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ದೈವಿಕ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

“ನಾನು ಯಕ್ಷಗಳನ್ನೂ ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವುದು ನನ್ನ ದಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಗಾಗಿಯೇ ಹೊರತು ಬೇರಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ” (51: 56)

ಕುರ್‌ಆನಿನ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಆರಾಧನೆ ಎಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಾಸ್ಯ. ಅಂದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಆಸೆಗಳು, ಚಾರಿತ್ರ್ಯ, ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನ ವಿಧಾನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಾಹನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಈ ಹಂತದಿಂದಲೇ ‘ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ’ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ದಾಸ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ. ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಕ್ರಿಯೆಯು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೋರಾಟವು ಆತ್ಮವಿಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜೀವನವು ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ ಎಂದು ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಆಘಾತಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

“ನೀವೇನು ನಾವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೇವೆಂದೂ ನಿಮಗೆ ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಮರಳಲಿಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿದು ಕೊಂಡಿದ್ದೀರಾ?” (23:115)

ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಧಾರ್ಮಿಕ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಚಾರಕನಿಗೆ ಆಳ ನೈತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಶ್ರಮಿಸುವುದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ಅವನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಅಲ್ಲಮಾ ಇಕ್ಬಾಲ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರವಚನಗಳಲ್ಲಿ, ಇಸ್ಲಾಮ್ “ಕ್ರಿಯೆಯ” ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶವು ಹೊಸ ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಶಾ ವಲಿಯುಲ್ಲಾ ದೆಹ್ಲವಿ ಅವರು “ಹುಜ್ಜತುಲ್ಲಾ ಅಲ್-ಬಾಲಿಘಾ” ದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯನ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಶರಿಯತ್‌ನ ಗುರಿಯು ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಎರಡನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ಈ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕತೆಯು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆ:

ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ವೈಚಾರಿಕ ಅಡಿಪಾಯದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತಂಭವೆಂದರೆ ಏಕದೇವತ್ವ (ತೌಹೀದ್). ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆಯು ಕೇವಲ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಜೀವನದ ದೃಢವಾದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಪಾಲಿಸುವ, ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಜವಾದ ಹಕ್ಕು ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಏಕದೇವತ್ವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆತ್ಮವಾಗಿದೆ.

“ಹೇಳಿರಿ– ನನ್ನ ನಮಾಝ್, ನನ್ನ ಸರ್ವ ಉಪಾಸನಾವಿಧಿಗಳು, ನನ್ನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮರಣ ಎಲ್ಲವೂ ಯಾವ ಸಹಭಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ಸರ್ವಲೋಕ ಪಾಲಕನಿಗಾಗಿದೆ” (6:162)

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ನಡುವಿನ ಕೃತಕ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಕುರ್‌ಆನ್‌ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ದ್ವಂದ್ವ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನ ಆರಾಧನೆಯು ಅಲ್ಲಾಹನಿಗಾಗಿ ಇರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕು ಅಲ್ಲಾಹನಿಗಾಗಿ ಇರಬೇಕು ಎಂದೇ ಅದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿನ ಪರಿಶ್ರಮವು ಈ ವಾಸ್ತವದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಈ “ಆಜ್ಞೆ”ಯ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮದ ಸಮಗ್ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ:

“ಆಜ್ಞಾಧಿಕಾರವು ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ಹೊರತು ಇನ್ನಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ.” (12: 40)

ಇಲ್ಲಿ, ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇವಲ ಆರಾಧನಾ ಕ್ರಮಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೆಂದು ಬಗೆಯದೆ, “ದೈವಿಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ”ದ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಜೀವನ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ ಎಂದರೆ ಮಾನವ ಸಮಾಜವು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಬಯಕೆಯ ಹೆಸರಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಮನುಷ್ಯನ ಗುಲಾಮನಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಅಲ್ಲಾಹನ ಸೇವಕನಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ಮೂಲಭೂತ ಕಾಳಜಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

ಮೌಲಾನಾ ಅಮೀನ್ ಅಹ್ಸಾನ್ ಇಸ್ಲಾಹಿ(ರ.ಅ) ರವರು “ತದಬ್ಬುರ್‌ -ಎ-ಕುರ್‌ಆನ್‌” ನಲ್ಲಿ ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ಸಂದೇಶವು ಒಂದು ಸುಸಂಬದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ಧರ್ಮದ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಮಾಮ್ ಫರಾಹಿ ರವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ಧರ್ಮವು ಕೇವಲ ಭಾಗಶಃ ಸೂಚನೆಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸುಸಂಬದ್ಧವಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಸೈಯದ್ ಕುತುಬ್ ಶಹೀದ್ (ರ.ಅ) ರವರು ತಮ್ಮ “ಮಾಅಲಂ ಫಿ ಅಲ್-ತಾರಿಕ್” ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಅಜ್ಞಾನವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕೇವಲ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಮಾನವ ಜೀವನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಜವಾದ ಅಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಅಲ್ಲಾಹನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಬದಲು, ಮಾನವರ ಆಸೆಗಳನ್ನು, ವರ್ಗ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಯುತ ಗುಂಪುಗಳು ಮಾಡಿದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವನದ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಕಾರವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಂಬಿಕೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಇತರರು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಅಲ್ಲಾಹನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೈಯದ್ ಕುತುಬ್ ರವರ ಪ್ರಕಾರ, ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೆಂದರೆ ಆರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಮಾನವ ಜೀವನದ ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ನೈತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಹೆಸರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, “ದೈವಿಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ”ದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಚಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೋಲು ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪರಿಶ್ರಮವು ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರದ ಹೋರಾಟವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಂಬಿಕೆ, ತರಬೇತಿ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರಿ ಸಮುದಾಯದ ರಚನೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿರಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ, ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮೊದಲು ಮನುಷ್ಯನ ಒಳಗಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಮೌಲಾನಾ ಸೈಯದ್ ಅಬುಲ್ ಅಲಾ ಮೌದೂದಿ(ರ.ಅ) ರವರು “ದೀನ್-ಎ-ಹಕ್” ಮತ್ತು “ತಫೀಮ್-ಉಲ್-ಕುರ್‌ಆನ್‌” ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಸುಸಂಬದ್ಧ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಧರ್ಮವು ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಆರಾಧನಾ ಕ್ರಮಗಳು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೈತಿಕತೆಯಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ನಂಬಿಕೆ, ಆರಾಧನೆ, ನೈತಿಕತೆ, ಸಮಾಜ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ ಮೂಲಭೂತ ಬೇಡಿಕೆಯೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಅಲ್ಲಾಹನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದರಂತೆ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಮೌಲಾನಾ ಮೌದೂದಿ ರವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ: ಅಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವುದು. ಮೌಲಾನಾ ಮೌದೂದಿ ಅವರಿಗೆ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವೆಂದರೆ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಕೇವಲ “ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೋಕ್ಷ” ವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವನಿಗೆ “ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ” ಮತ್ತು “ನಾಗರಿಕತೆಯ ಸುಧಾರಣೆ”ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ಇಸ್ಲಾಮೀ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಆಹ್ವಾನ, ತರಬೇತಿ, ಸಂಘಟನೆ, ನೈತಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಹಂತಹಂತದ ಪರಿಶ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಸದಾಚಾರಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ರಚನೆಯೆಂದು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಳಿತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಸೈಯದ್ ಕುತುಬ್ ಮತ್ತು ಮೌಲಾನಾ ಮೌದೂದಿ ಇಬ್ಬರ ಆಲೋಚನೆಯ ಸಮಾನ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆಯು ಕೇವಲ ಹೃದಯದ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವು ಕೇವಲ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಜೀವನದ ನಾಯಕತ್ವವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯು ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆಯ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಲು ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಆದರೆ, ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸಾರವೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಆರಾಧನೆಯು ಮಸೀದಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು, ಬದಲಾಗಿ ಅಲ್ಲಾಹನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ನ್ಯಾಯ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಒಳಿತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು.

ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಮತ್ತುಉಮ್ಮತ್ತಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನ:

ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ವೈಚಾರಿಕ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅದು ಇಸ್ಲಾಮನ್ನು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮೋಕ್ಷದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಮಾನವೀಯತೆಗೆ “ಸಾಕ್ಷಿ” ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಕೇವಲ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ, ಚಾರಿತ್ರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕು.

“ಇದೇ ರೀತಿ ನೀವು ಜಗತ್ತಿನ ಮಾನವರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರಲಿಕ್ಕೆ ನಾವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಒಂದು ಸುಮಧ್ಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ.” (2:143)

ಕುರ್‌ಆನಿನ ಈ ವಚನವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಉಮ್ಮತ್ತಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉಮ್ಮತ್ತಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಅದರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಬೆಳಕು ಗೋಚರಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಧರ್ಮವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡುವ ಉಮ್ಮತ್ತಿನ ಸ್ಥಾನವು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು “ಒಳಿತನ್ನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವುದು“ (ಅಮ್ರ್ ಬಿಲ್ ಮಅರೂಫ್) ಮತ್ತು “ಕೆಡುಕನ್ನು ತಡೆಯುವುದು“ (ನಹಿ ಅನಿಲ್ ಮುಂಕರ್) ಎಂಬ ಕರ್ತವ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹೋರಾಟದ ಆದೇಶವಾಗಿದೆ.

“ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸತ್ಕರ್ಮದ ಕಡೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ, ಒಳಿತನ್ನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಕೆಡುಕುಗಳಿಂದ ತಡೆಯುವಂತಹ ಜನಕೂಟವೊಂದು ಇರಬೇಕಾದುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.” (3:104)

ಇಲ್ಲಿ “ಸಮುದಾಯ” ಅಥವಾ “ಕೂಟ” ಎಂಬ ಪದವು ಬಹಳ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಸಂಘಟಿತ ಸಮುದಾಯ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿನ ಆಂದೋಲನಗಳ ಸಮರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವು ಉದ್ಭವಿಸುವ ಕುರ್‌ಆನಿನ ಆಧಾರ ಇದುವೇ ಆಗಿದೆ.

ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಪಾರಂಪರಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೂಡ ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಮಾಮ್ ಇಬ್ನ್ ತೈಮಿಯ್ಯ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕೆಲಸವು ಕೇವಲ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಒಳಿತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಶರಿಯತ್‌ನ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇಮಾಮ್‌ಗಳು ಶರಿಯತ್‌ನ ಗುರಿಯು ಮಾನವ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಳಿತು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿದ್ದಾರೆ.

ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಎಂಬದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಉಮ್ಮತ್ತಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಂದೇಶ ಪ್ರಚಾರ, ನೈತಿಕತೆ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆಲೋಚನೆಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಧರ್ಮದ ಚೇತನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವಿಧಾನ:

ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಆಲೋಚನೆಯು ಭದ್ರವಾದ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದರ ವಿಧಾನವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಸಮತೋಲಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವಿವೇಕದ ಉಗ್ರಗಾಮಿತ್ವವನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನಾಗಲಿ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಧರ್ಮದತ್ತ ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು, ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿರ್ಮಾಣದತ್ತ ಸಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಈ ಇಡೀ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆ, ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂಬುದು ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.

ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯನ್ನು (ತಝ್ಕಿಯಾ) ಮೂಲಭೂತ ಷರತ್ತನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿನ ಪರಿಶ್ರಮವು ನೈತಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ವಂಚಿತವಾದರೆ, ಅದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

“ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡವನು ವಿಜಯಿಯಾದನು.” (91: 9)

ಈ ವಚನವು ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನಿಗೆ ಮೊದಲ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇಮಾಮ್ ಗಝಾಲಿ (ರ.ಅ) ಅವರು “ಇಹ್ಯಾ ಉಲೂಮ್ ಅಲ್-ದೀನ್” ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ನಿಜವಾದ ಸಾರವು ಹೃದಯದ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೃದಯವು ಸರಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆರಾಧನೆಯು ಕೂಡ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಂದೋಲನವು ಲೌಕಿಕತೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಆಹ್ವಾನದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ವಿವೇಕತನ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನೈತಿಕತೆಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ:

“ಓ ಪೈಗಂಬರರೇ, ಯುಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸದುಪದೇಶದ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಜನರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿರಿ ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೀತಿಯಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಿರಿ.” (16: 125)

ಈ ವಚನವು ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪ್ರಚಾರಕನನ್ನು ಕಠೋರತೆ, ಅವಹೇಳನ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆಹ್ವಾನದ ಸಾರವು ಸದಾಶಯವಾಗಿದೆ. ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನ ಸಂದೇಶವಾಹಕರ (ಸ) ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದೇ ವಿಧಾನವು ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆಂದೋಲನಗಳಿಗೂ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಈ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಕಾನೂನಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದೆ:

“ನಾವು ವಿಶ್ವಾಸವಿರಿಸಿದೆವು” ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗುವುದೆಂದೂ ಅವರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಲಾಗದೆಂದೂ ಜನರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವರೇ? (29:2)

ನಾವು ಈ ವಚನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ಈ ಆಜ್ಞೆಯು ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿನ  ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಅರಿಯಬಹುದು. ಈ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಂದೇಶ ಪ್ರಚಾರಕರು ಸಂದರ್ಭಗಳ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಾಮೂಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯು ಆಂತರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ:

“ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನಾಂಗವು ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಅಲ್ಲಾಹ್ ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.” (13: 11)

ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಹಾದಿಯು ಆತ್ಮ-ಸುಧಾರಣೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ರೂಪಾಂತರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದಂತಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ತರಬೇತಿಯಿಲ್ಲದ ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪ್ರತಿಫಲನಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಿಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಇಸ್ಲಾಮೀ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹಾದಿಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ರೂಪಾಂತರದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೌಲಾನಾ ಮೌದೂದಿ (ರ.ಅ) ರವರು ಇಸ್ಲಾಮೀ ಆಂದೋಲನದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಏಕತೆಯನ್ನು ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನವೆಂದು ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ:

“ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅಲ್ಲಾಹನ ಪಾಶವನ್ನು ಬಿಗಿ ಹಿಡಿಯಿರಿ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನಭಿನ್ನರಾಗದಿರಿ.” (3: 103)

ಅಲ್ಲಾಹನ ಪಾಶದ ಒಕ್ಕೂಟವು ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪಂಥೀಯತೆ, ಗುಂಪು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮದ ಕೆಲಸವು ಐಕ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದರೆ, ಅದು ಕುರ್‌ಆನ್‌‌ನ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಕುರ್‌ಆನ್‌ ವೈಚಾರಿಕ ಅಡಿಪಾಯದ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಜೀವನದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಏಕದೇವತ್ವನ್ನು ಜೀವನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಉಮ್ಮತ್ತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸಮತೋಲಿತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕುರ್‌ಆನ್‌ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೇವಲ ಆರಾಧಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡದೆ ಒಬ್ಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಿಲ್ಪಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾನವೀಯತೆಯ ಈ ಶಿಲ್ಪಿಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಳಿತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಚೇತನವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

ಕನ್ನಡಾನುವಾದ: ಅಬೂ ಹುದೈಫಾ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು

ಕೃಪೆ: ಝಿಂದಗಿ ನೌ